E-wizyta - 79 zł
PCOS (zespół policystycznych jajników) - objawy, leczenie i masa ciała
PCOS, czyli zespół policystycznych jajników, to zaburzenie hormonalne, które według WHO dotyczy 10–13% kobiet w wieku rozrodczym. Daje nieregularne miesiączki, objawy nadmiaru androgenów i często utrudnia utrzymanie masy ciała. Nie da się go wyleczyć, ale objawy można skutecznie łagodzić: stylem życia, lekami regulującymi cykl, metforminą i leczeniem wspierającym płodność.
- Lekarze codziennie 7–23
- Kod e-recepty SMS-em
- Cena znana przed płatnością
Najważniejsze
- 1PCOS rozpoznaje się, gdy występują co najmniej 2 z 3 cech: nieregularne miesiączki, nadmiar androgenów, policystyczny obraz jajników.
- 2Według WHO nawet 70% kobiet z PCOS nie ma postawionego rozpoznania.
- 3Podstawą leczenia jest zdrowy styl życia - pomaga nawet wtedy, gdy masa ciała się nie zmienia.
- 4Nie ma jednej „diety na PCOS” - wytyczne nie wskazują przewagi żadnego modelu żywienia.
- 5PCOS to najczęstsza przyczyna braku owulacji, ale większości kobiet można pomóc zajść w ciążę.
Objawy PCOS
Objawy zaczynają się zwykle w okresie dojrzewania i mogą być łagodne albo nasilone. WHO i NHS wymieniają przede wszystkim:
- nieregularne, rzadkie lub nieobecne miesiączki, czasem obfite i długie,
- nadmierne owłosienie twarzy i ciała, trądzik, przetłuszczającą się skórę,
- przerzedzenie włosów na głowie,
- przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha, i trudność w jej obniżeniu,
- trudności z zajściem w ciążę,
- obniżony nastrój, lęk, zmęczenie,
- ciemniejsze, pogrubiałe plamy skóry na karku lub pod pachami.
Czy „brzuch przy PCOS” to wzdęcia? Źródła opisują odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, a nie wzdęcia - te mają zwykle inne przyczyny i warto omówić je z lekarzem osobno.
Brytyjskie NHS używa od niedawna nowej nazwy zespołu - PMOS; to ta sama choroba.
Rozpoznanie PCOS - kryteria i badania
Lekarz rozpoznaje PCOS po wykluczeniu innych przyczyn, gdy spełnione są co najmniej dwa z trzech kryteriów: objawy lub laboratoryjne cechy nadmiaru androgenów, nieregularne lub nieobecne miesiączki, policystyczny obraz jajników w USG. Torbiele nie są więc konieczne - część kobiet z PCOS ich nie ma.
Diagnostyka obejmuje badania krwi - hormony oraz ocenę gospodarki węglowodanowej i ryzyka sercowo-naczyniowego - i USG jajników. Międzynarodowe wytyczne z 2023 r. dopuszczają u dorosłych oznaczenie AMH zamiast USG. O tym, co oznaczają poszczególne wyniki, piszemy w tekstach badania hormonalne dla kobiet i hormony cyklu miesiączkowego.
PCOS wiąże się z większym ryzykiem cukrzycy typu 2, nadciśnienia, chorób serca oraz przerostu i raka endometrium, dlatego rozpoznanie warto potwierdzić, a potem regularnie się kontrolować.
Leczenie PCOS - styl życia i leki
Leczenie dobiera się do tego, co najbardziej przeszkadza: nieregularnych krwawień, objawów skórnych, masy ciała albo trudności z zajściem w ciążę. Stosowane grupy leków i substancje:
- dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne - regulują krwawienia i mogą zmniejszać trądzik oraz nadmierne owłosienie; alternatywą bywa tabletka z samym progestagenem lub wkładka hormonalna,
- metformina - lek stosowany w cukrzycy typu 2; wytyczne zalecają rozważenie jej u dorosłych z PCOS i BMI od 25 kg/m² ze względu na masę ciała i gospodarkę węglowodanową,
- spironolakton, eflornityna - przy nadmiernym owłosieniu,
- leki stosowane w leczeniu otyłości - jako uzupełnienie zmiany stylu życia,
- letrozol, klomifen - do wywołania owulacji przy staraniach o ciążę.
Jakie tabletki antykoncepcyjne przy PCOS? Wytyczne mówią o tabletkach dwuskładnikowych; konkretny preparat lekarz dobiera do objawów i przeciwwskazań - zobacz dobór antykoncepcji na e-wizycie. Tabletki nie usuwają przyczyny PCOS, dlatego po ich odstawieniu nieregularne cykle i objawy skórne mogą wrócić.
Leczenie PCOS bez hormonów i bez antykoncepcji
Jest możliwe, ale trzeba uczciwie powiedzieć, czego się po nim spodziewać. Bez leków hormonalnych pozostają: zmiana stylu życia, metformina, leczenie nadmiernej masy ciała, zabiegi usuwające owłosienie oraz wsparcie psychologiczne.
Popularny inozytol wytyczne z 2023 r. dopuszczają do rozważenia zgodnie z preferencjami pacjentki: szkodzi rzadko i może nieco poprawiać parametry metaboliczne, ale daje ograniczone korzyści w zakresie owulacji, owłosienia i masy ciała. Wytyczne nie wskazują jednego schematu dawkowania - zapytaj o niego lekarza.
Ważne zastrzeżenie: PCOS wiąże się z większym ryzykiem przerostu endometrium. Jeśli nie chcesz stosować leków hormonalnych, a krwawienia pojawiają się rzadko, omów z ginekologiem, jak kontrolować i chronić błonę śluzową macicy.
PCOS a masa ciała - jak schudnąć przy PCOS
PCOS a tycie to częste połączenie: zespół sprzyja przybieraniu na wadze, a nadmierna masa ciała nasila jego objawy. Według amerykańskiego Office on Women’s Health już zmniejszenie masy ciała o 10% może uregulować cykle i zwiększyć szansę na ciążę. WHO podkreśla, że zdrowe odżywianie i ruch pomagają także wtedy, gdy waga nie spada.
- Nie ma dowodów, że któraś dieta działa przy PCOS lepiej niż inne - wybierz zdrowy model żywienia, który jesteś w stanie utrzymać.
- Regularna aktywność fizyczna jest zalecana każdej kobiecie z PCOS.
- Celem bywa też samo zatrzymanie dalszego przybierania na wadze.
- Leki stosowane w leczeniu otyłości (m.in. analogi GLP-1 - liraglutyd, semaglutyd - oraz orlistat) wytyczne pozwalają rozważyć razem ze zmianą stylu życia. Przy analogach GLP-1 potrzebna jest skuteczna antykoncepcja.
Jak wygląda kwalifikacja do farmakoterapii, opisujemy na stronie leczenie otyłości online.
PCOS a płodność i ciąża
PCOS jest według WHO najczęstszą przyczyną braku owulacji i jedną z głównych przyczyn niepłodności. Nie oznacza to jednak, że ciąża jest niemożliwa. Leczenie zaczyna się od stylu życia, a lekiem pierwszego wyboru do wywołania owulacji jest według wytycznych letrozol; stosuje się też klomifen. Kolejne kroki to zabieg laparoskopowy na jajnikach lub zapłodnienie pozaustrojowe.
W ciąży kobiety z PCOS częściej mają cukrzycę ciążową i nadciśnienie, dlatego wymagają uważniejszej opieki. O wpływie masy ciała na starania piszemy w tekście otyłość a płodność i ciąża. Jeśli nie planujesz ciąży, pamiętaj, że nieregularne cykle nie chronią przed nią - owulacja może wystąpić w trudnym do przewidzenia momencie.
Konsultacja online przy podejrzeniu PCOS
Na konsultacji (79 zł) lekarz omówi objawy i dotychczasowe wyniki, wskaże, jakie badania warto wykonać, i zaproponuje dalsze postępowanie. Jeśli uzna to za zasadne, może wystawić e-receptę - decyzja należy do lekarza.
Teleporady codziennie od 7:00 do 23:00; zgłoszenie złożysz o każdej porze - zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00. Opcja „Express” w koszyku (+20 zł) daje pierwszeństwo w kolejce.
Czego nie zrobimy zdalnie
USG jajników, badanie ginekologiczne i pobranie krwi wymagają wizyty w gabinecie lub laboratorium. Krwawienie po długiej przerwie, które jest bardzo obfite albo przedłuża się ponad 7 dni, skonsultuj z ginekologiem stacjonarnie.
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciw tym lekarz ginekolog; każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczyRPWDL 000000297348 · Dobrylekarz24 Sp. z o.o.
- Codziennie 7:00–23:00formularz wyślesz o każdej porze; po 23:00 lekarz przyjmie zgłoszenie od 7:00
Najczęściej zadawane pytania
Czy PCOS da się wyleczyć?
Nie. PCOS jest zaburzeniem przewlekłym, ale leczenie i zmiana stylu życia łagodzą objawy, poprawiają płodność i zmniejszają ryzyko powikłań.
Jak schudnąć przy PCOS?
Tak jak bez PCOS: zdrowym żywieniem i regularnym ruchem, które da się utrzymać. Wytyczne nie wskazują jednej najlepszej diety. Lekarz może rozważyć metforminę lub leki stosowane w leczeniu otyłości.
Czy PCOS można leczyć bez hormonów?
Częściowo tak - stylem życia, metforminą, leczeniem masy ciała i zabiegami na owłosienie. Przy bardzo rzadkich miesiączkach trzeba jednak omówić z lekarzem ochronę endometrium.
Jakie tabletki antykoncepcyjne stosuje się przy PCOS?
Najczęściej dwuskładnikowe, które regulują krwawienia i mogą zmniejszać trądzik oraz owłosienie. Preparat dobiera lekarz po ocenie przeciwwskazań.
Czy z PCOS można zajść w ciążę?
Tak. PCOS utrudnia zajście w ciążę, bo owulacja jest rzadsza, ale pomagają zmiana stylu życia i leki wywołujące owulację, a w razie potrzeby metody wspomaganego rozrodu.
Czy do rozpoznania PCOS potrzebne są torbiele na jajnikach?
Nie. Wystarczą dwa z trzech kryteriów, więc PCOS można rozpoznać także przy prawidłowym obrazie jajników w USG.
Czy inozytol pomaga na PCOS?
Według wytycznych z 2023 r. można go rozważyć: rzadko szkodzi i może poprawiać parametry metaboliczne, ale ma ograniczony wpływ na owulację, owłosienie i masę ciała.
Czy PCOS wraca po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?
Tabletki łagodzą objawy tylko w czasie stosowania i nie usuwają przyczyny, dlatego po odstawieniu nieregularne cykle mogą wrócić.