Poradnik
Hormony cyklu miesiączkowego - estrogen, progesteron, LH i FSH
Cyklem miesiączkowym sterują cztery główne hormony: FSH i LH z przysadki mózgowej oraz estrogen i progesteron z jajników. W pierwszej połowie cyklu rośnie estrogen, w połowie cyklu wzrost LH wywołuje owulację, a po niej przeważa progesteron. Jeśli cykle są nieregularne lub masz objawy zaburzeń hormonalnych, lekarz na konsultacji (79 zł) oceni, jakie badania wykonać.
- Lekarze codziennie 7–23
- Kod e-recepty SMS-em
- Cena znana przed płatnością
Najważniejsze
- 1Cykl trwa zwykle 21–35 dni, miesiączka 2–7 dni.
- 2FSH pobudza dojrzewanie komórki jajowej, wzrost LH wywołuje owulację.
- 3Estrogen buduje błonę śluzową macicy, progesteron przygotowuje ją na ciążę.
- 4Owulacja wypada zwykle 10–16 dni przed kolejną miesiączką.
- 5Badania hormonów wykonuje się w dniu cyklu wskazanym przez lekarza.
Hormony cyklu i ich rola
| Hormon | Skąd pochodzi | Co robi |
|---|---|---|
| FSH | przysadka mózgowa | reguluje cykl i pobudza jajniki do dojrzewania komórek jajowych |
| LH | przysadka mózgowa | wzrost w połowie cyklu wywołuje owulację |
| Estrogen | jajniki | pobudza dojrzewanie komórki jajowej i pogrubia błonę śluzową macicy |
| Progesteron | jajniki (po owulacji) | przygotowuje błonę śluzową macicy na przyjęcie zarodka |
Fazy cyklu miesiączkowego
Plemniki mogą przeżyć w drogach rodnych do 7 dni, dlatego do ciąży może dojść po stosunku kilka dni przed owulacją. Dni płodne w swoim cyklu oszacujesz w kalkulatorze dni płodnych - nie jest on metodą antykoncepcji.
Zmianę hormonów widać po śluzie: w okolicy owulacji wydzielina z pochwy staje się rzadsza, przejrzysta i rozciągliwa - przypomina surowe białko jaja. Zwykle uwalniana jest jedna komórka jajowa na cykl, czasem więcej, co może prowadzić do ciąży mnogiej.
- 1
Miesiączka
Pierwszy dzień krwawienia to 1. dzień cyklu. Złuszcza się błona śluzowa macicy; krwawienie trwa zwykle 2–7 dni.
- 2
Faza przed owulacją
Rośnie poziom estrogenu: w jajniku dojrzewa komórka jajowa, a błona śluzowa macicy się pogrubia.
- 3
Owulacja
Wzrost LH w połowie cyklu powoduje uwolnienie komórki jajowej - zwykle 10–16 dni przed kolejną miesiączką.
- 4
Faza po owulacji
Przeważa progesteron. Jeśli nie dojdzie do ciąży, estrogen i progesteron spadają, a błona śluzowa złuszcza się jako miesiączka.
Hormony a PMS - objawy przed miesiączką
Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) to objawy pojawiające się w dniach lub tygodniach przed okresem: wahania nastroju, drażliwość, niepokój, zmęczenie, problemy ze snem, wzdęcia, tkliwość piersi, bóle głowy i zmiany apetytu. Dokładna przyczyna nie jest znana, ale uważa się, że ważną rolę odgrywają zmiany poziomu hormonów w cyklu - niektóre kobiety są na nie bardziej wrażliwe.
Pomagają regularny ruch, mniejsze posiłki co 2–3 godziny, sen i ograniczenie alkoholu. Gdy to nie wystarcza, lekarz może zaproponować antykoncepcję dwuskładnikową, terapię poznawczo-behawioralną lub leki przeciwdepresyjne. Bardzo nasilona postać to przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne (PMDD), w którym lęk, złość lub obniżony nastrój znacznie utrudniają codzienne życie. Przed wizytą prowadź dzienniczek objawów przez co najmniej 2 cykle.
Objawy zaburzeń hormonalnych cyklu
- cykle krótsze niż 21 lub dłuższe niż 35 dni, nieregularne albo brak miesiączki,
- plamienia między miesiączkami,
- bardzo obfite lub bardzo bolesne miesiączki,
- nadmierne owłosienie, trądzik, przyrost masy ciała - mogą wskazywać na zespół policystycznych jajników (PCOS),
- trudności z zajściem w ciążę,
- uderzenia gorąca i nieregularne cykle po 40. roku życia - okres okołomenopauzalny.
Przyczyną mogą być też choroby tarczycy, stres, duże zmiany masy ciała i antykoncepcja hormonalna. Zobacz także: plamienie między miesiączkami.
Kiedy zbadać hormony cyklu
Badania FSH i LH zleca się m.in. przy nieregularnych miesiączkach, trudnościach z zajściem w ciążę i gdy trzeba ocenić, czy zbliża się menopauza. Wysokie LH może towarzyszyć PCOS, brakowi owulacji lub menopauzie. Wyniki zależą od dnia cyklu, dlatego lekarz wskaże, kiedy oddać krew, a normy różnią się między laboratoriami.
Więcej o badaniach w okresie okołomenopauzalnym: badania hormonalne dla kobiet.
Badania hormonów cyklu - co pokazuje wynik
Progesteron rośnie po owulacji i osiąga szczyt około 6–10 dni później, dlatego dzień pobrania krwi ma znaczenie. Tabletki antykoncepcyjne i terapia hormonalna mogą zmieniać wyniki badań - powiedz lekarzowi o wszystkich lekach, ale nie odstawiaj ich bez konsultacji.
Wynik zawsze interpretuje lekarz razem z objawami: pojedyncza wartość poza normą laboratorium nie jest jeszcze rozpoznaniem.
| Badanie | Po co się je wykonuje | Co może oznaczać nieprawidłowy wynik |
|---|---|---|
| FSH | ocena menopauzy, PCOS, nieprawidłowych krwawień, problemów z płodnością | wysokie - m.in. menopauza, także przedwczesna; niskie - m.in. brak owulacji, duża lub szybka utrata masy ciała |
| LH | czy dochodzi do owulacji, czy zbliża się menopauza | wysokie - brak owulacji, PCOS, menopauza; niskie - m.in. niedoczynność przysadki |
| Estradiol | czynność jajników, brak miesiączki, kontrola terapii hormonalnej | nieprawidłowe - m.in. osłabiona czynność jajników, brak miesiączki, niska masa ciała |
| Progesteron | czy doszło do owulacji | niskie - m.in. brak owulacji, nieregularne cykle, choroby tarczycy, podwyższona prolaktyna |
Konsultacja w sprawie hormonów i cyklu
Na e-wizycie opisujesz długość i regularność cykli, objawy i przyjmowane leki. Lekarz może zlecić badania hormonalne, omówić wyniki, zaproponować leczenie lub skierować do ginekologa czy endokrynologa. Badania ginekologicznego i USG nie da się wykonać zdalnie.
Teleporady codziennie od 7:00 do 23:00; zgłoszenie złożysz o każdej porze - zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00. Opcja „Express” w koszyku (+20 zł) daje pierwszeństwo w kolejce.
E-wizyta kosztuje 79 zł. Badania krwi wykonasz w laboratorium - ich cena zależy od placówki. Do gabinetu zgłoś się od razu, jeśli nie miesiączkujesz i możesz być w ciąży, krwawisz po menopauzie lub masz silny ból podbrzusza.
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciw tym lekarz ginekolog; każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczyRPWDL 000000297348 · Dobrylekarz24 Sp. z o.o.
- Codziennie 7:00–23:00formularz wyślesz o każdej porze; po 23:00 lekarz przyjmie zgłoszenie od 7:00
Najczęściej zadawane pytania
Jaki hormon odpowiada za owulację?
Owulację wywołuje wzrost hormonu luteinizującego (LH) w połowie cyklu. Wcześniej FSH i estrogen odpowiadają za dojrzewanie komórki jajowej.
Za co odpowiada progesteron w cyklu miesiączkowym?
Progesteron rośnie po owulacji i przygotowuje błonę śluzową macicy na przyjęcie zarodka. Gdy nie dochodzi do ciąży, jego poziom spada i zaczyna się miesiączka.
Ile dni trwa prawidłowy cykl miesiączkowy?
Często około 28 dni, ale za typowy uznaje się cykl trwający od 21 do 35 dni. Miesiączka trwa zwykle 2–7 dni.
W którym dniu cyklu zbadać FSH i LH?
Wynik zależy od fazy cyklu, dlatego lekarz wskazuje konkretny dzień w zależności od celu badania. Normy różnią się też między laboratoriami.
Co może oznaczać wysokie LH u kobiety?
Podwyższone LH może towarzyszyć brakowi owulacji, zespołowi policystycznych jajników lub menopauzie. Wynik interpretuje lekarz razem z objawami i innymi badaniami.
Czy tabletki antykoncepcyjne zmieniają wyniki badań hormonów?
Tak, antykoncepcja hormonalna i terapia hormonalna mogą wpływać m.in. na wynik LH i estradiolu. Powiedz lekarzowi, co przyjmujesz - to on zdecyduje, czy i kiedy wykonać badanie. Nie odstawiaj leków samodzielnie.
Po czym poznać owulację bez badań hormonów?
W okolicy owulacji śluz szyjkowy staje się przejrzysty, rzadki i rozciągliwy jak białko jaja. To jednak tylko wskazówka - nie zastępuje antykoncepcji ani badań przy problemach z zajściem w ciążę.
Kiedy w cyklu bada się progesteron?
Progesteron rośnie po owulacji i osiąga szczyt kilka dni później, dlatego badanie wykonuje się w drugiej połowie cyklu, w dniu wskazanym przez lekarza. Przy nieregularnych cyklach lekarz dobiera termin indywidualnie.
Czym PMDD różni się od zwykłego PMS?
PMDD to bardzo nasilona postać zespołu napięcia przedmiesiączkowego: lęk, złość czy obniżony nastrój są dużo silniejsze i utrudniają codzienne życie. Wymaga konsultacji z lekarzem - pomóc może leczenie hormonalne, psychoterapia lub leki przeciwdepresyjne.