Poradnik antykoncepcji
Plastry antykoncepcyjne - jak działają i jak je stosować
Plaster antykoncepcyjny uwalnia przez skórę estrogen i progestagen - działa jak tabletka dwuskładnikowa, ale zmieniasz go raz w tygodniu. Stosowany prawidłowo chroni w ponad 99%, przy błędach w stosowaniu - w ok. 91%. Wymaga recepty; jeśli już go stosujesz, receptę odnowisz po e-wizycie za 29 zł.
- Lekarze codziennie 7–23
- Kod e-recepty SMS-em
- Cena znana przed płatnością
Najważniejsze
- 13 plastry po 7 dni, potem 7 dni bez plastra; zmiana zawsze w tym samym dniu tygodnia.
- 2Plaster odklejony krócej niż 24 godziny - przyklej ponownie, ochrona trwa.
- 3Wymioty i biegunka nie powinny wpływać na wchłanianie hormonów z plastra.
- 4Przy masie ciała 90 kg lub większej skuteczność może być mniejsza.
- 5Odnowienie recepty - e-wizyta za 29 zł.
Jak stosować plastry antykoncepcyjne
- 1
Dzień 1
Pierwszy plaster naklejasz w 1. dniu miesiączki. Ten dzień tygodnia staje się Twoim stałym „dniem zmiany plastra”.
- 2
Dzień 8 i 15
Zdejmujesz plaster i od razu naklejasz nowy - o dowolnej porze, ale zawsze w tym samym dniu tygodnia. Naraz nosisz tylko jeden plaster.
- 3
Dni 22–28
Tydzień bez plastra; w tym czasie zwykle pojawia się krwawienie z odstawienia.
- 4
Nowy cykl
Po 7 dniach naklejasz kolejny plaster, nawet jeśli krwawienie jeszcze trwa albo w ogóle się nie pojawiło. Przerwa nigdy nie może przekroczyć 7 dni.
Gdzie przykleić plaster i jak o niego dbać
- Miejsca według ChPL: pośladek, brzuch, górna zewnętrzna część ramienia lub górna część tułowia - tam, gdzie nie ociera ciasne ubranie. Nie na piersi.
- Skóra ma być czysta, sucha, bez owłosienia i bez podrażnień. Kolejny plaster przyklej w innym miejscu, choć może to być ta sama okolica.
- W miejscu plastra nie stosuj kremów, olejków, pudru ani makijażu - osłabiają klej. Plastra nie przecinaj.
- Dociśnij go dłonią, zwłaszcza na brzegach, i codziennie sprawdzaj, czy dobrze przylega.
- Kąpiel, prysznic, sauna i ćwiczenia według ulotki nie powinny wpływać na działanie plastra - po nich zerknij, czy się nie odkleja.
Plaster się odkleił lub zmiana była spóźniona - co robić
Plastra, który przestał się kleić, nie przyklejaj ponownie i nie mocuj bandażem ani taśmą - naklej nowy. Jeśli ochrona mogła zostać przerwana, a doszło do stosunku, może być potrzebna antykoncepcja awaryjna. Gdy plastry odklejają się często, poproś farmaceutę o pomoc.
| Sytuacja | Co zrobić | Dodatkowa ochrona |
|---|---|---|
| Plaster odklejony (nawet częściowo) krócej niż 24 godziny | przyklej go ponownie w tym samym miejscu albo naklej nowy; kolejna zmiana jak zwykle | nie jest potrzebna |
| Odklejony 24 godziny lub dłużej albo nie wiesz kiedy | zacznij nowy cykl: nowy plaster od razu, nowy dzień 1 i nowy dzień zmiany | prezerwatywa przez 7 dni |
| Spóźniona zmiana w 2. lub 3. tygodniu - do 48 godzin | od razu naklej nowy plaster; kolejny w zwykłym dniu zmiany | nie, jeśli przez poprzednie 7 dni plaster był noszony prawidłowo |
| Spóźniona zmiana w 2. lub 3. tygodniu - 48 godzin lub dłużej | zacznij nowy, czterotygodniowy cykl od nowego plastra | prezerwatywa przez 7 dni |
| Spóźniony pierwszy plaster cyklu (po tygodniu przerwy) | naklej go od razu - zmienia się dzień 1 i dzień zmiany | prezerwatywa przez 7 dni |
| Plaster niezdjęty w 4. tygodniu | zdejmij go jak najszybciej; nowy cykl zacznij w zwykłym dniu | nie jest potrzebna |
Skuteczność plastra, masa ciała i inne leki
Przy prawidłowym stosowaniu plaster chroni w ponad 99%, a przy typowym - w ok. 91%, czyli w ciągu roku w ciążę zachodzi ok. 9 na 100 kobiet.
Według ChPL u kobiet o masie ciała 90 kg lub większej skuteczność plastra może być mniejsza - w badaniach 5 z 15 ciąż wystąpiło w tej grupie, choć stanowiła mniej niż 3% uczestniczek. Wtedy lekarz zwykle rozważa inną metodę.
Przewagą nad tabletką jest to, że wymioty i biegunka nie powinny wpływać na ilość wchłanianych hormonów. Działanie osłabiają natomiast leki indukujące enzymy wątrobowe - m.in. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, niektóre leki przeciw HIV i dziurawiec. Przy krótkim leczeniu ChPL zaleca prezerwatywę w trakcie i przez 28 dni po jego zakończeniu.
Skutki uboczne plastrów antykoncepcyjnych
- W badaniach najczęściej zgłaszano bóle głowy (ok. 21% kobiet), nudności (ok. 17%) i tkliwość piersi (ok. 16%); zwykle słabną po pierwszych 3 cyklach.
- Plamienia i zmiany krwawień są częste w pierwszych miesiącach.
- Zaczerwienienie lub świąd w miejscu naklejenia - przy podrażnieniu można przykleić nowy plaster w innym miejscu do najbliższego dnia zmiany.
- U niewielkiej części kobiet rośnie ciśnienie tętnicze. Według NHS nie ma dowodów, że plaster powoduje tycie lub zmienia libido.
Rzadkim, ale poważnym ryzykiem są zakrzepy. ChPL wskazuje, że przy plastrze ryzyko zakrzepicy żylnej może być do dwóch razy wyższe niż przy tabletkach z lewonorgestrelem, największe jest w pierwszym roku stosowania i po wznowieniu metody po przerwie co najmniej 4-tygodniowej.
Objawy wymagające pilnej pomocy - 112
Metody dwuskładnikowe rzadko, ale mogą zwiększać ryzyko zakrzepów. Nagły ból lub obrzęk jednej łydki, nagła duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy lub niedowład to sygnały do natychmiastowego wezwania pomocy (112).
Kto nie powinien stosować plastrów
Plaster ma przeciwwskazania jak inne metody dwuskładnikowe, oceniane według kryteriów WHO i ChPL. Lekarz nie przepisze go zwykle przy:
- przebytej lub obecnej zakrzepicy, dziedzicznej skłonności do zakrzepów, przebytym zawale lub udarze,
- migrenie z ogniskowymi objawami neurologicznymi (z aurą),
- ciężkim nadciśnieniu, cukrzycy z powikłaniami naczyniowymi, chorobach wątroby,
- karmieniu piersią - ChPL nie zaleca plastra do czasu zakończenia karmienia; bez karmienia można zacząć nie wcześniej niż 4 tygodnie po porodzie.
Plaster czy tabletka?
| Plaster | Tabletka dwuskładnikowa | |
|---|---|---|
| Jak często | raz w tygodniu | codziennie |
| Skuteczność: prawidłowe / typowe stosowanie | ponad 99% / ok. 91% | ponad 99% / ok. 91% |
| Wymioty i biegunka | nie powinny wpływać na wchłanianie | mogą osłabić działanie |
| Typowy błąd | spóźniona zmiana, odklejony plaster | pominięta tabletka |
Recepta na plastry antykoncepcyjne i koszt
Plastry wymagają recepty. Jeśli już je stosujesz i dobrze tolerujesz, receptę przedłużysz na e-wizycie odnowienia (29 zł). Jeśli chcesz przejść na plastry z innej metody, wybierz dobór antykoncepcji (59 zł). Cena plastrów zależy od preparatu i apteki.
Porównanie z innymi metodami: tabletki antykoncepcyjne, krążek dopochwowy.
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciw tym lekarz ginekolog; każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczyRPWDL 000000297348 · Dobrylekarz24 Sp. z o.o.
- Codziennie 7:00–23:00formularz wyślesz o każdej porze; po 23:00 lekarz przyjmie zgłoszenie od 7:00
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie przykleić plaster antykoncepcyjny?
Na czystą, suchą skórę bez owłosienia: pośladek, brzuch, górną zewnętrzną część ramienia lub górną część tułowia, z dala od ocierającego ubrania. Plastra nie nakleja się na piersi.
Jak działają plastry antykoncepcyjne?
Plaster uwalnia przez skórę estrogen i progestagen, które hamują owulację - tak jak tabletki dwuskładnikowe. Wystarczy zmieniać go raz w tygodniu.
Czy plastry antykoncepcyjne są skuteczne?
Tak: przy prawidłowym stosowaniu ponad 99%, przy błędach w stosowaniu ok. 91%. U kobiet ważących 90 kg lub więcej skuteczność może być mniejsza.
Czy plastry antykoncepcyjne są na receptę?
Tak. Jeśli już je stosujesz, receptę możesz odnowić po e-wizycie za 29 zł - o wystawieniu decyduje lekarz.
Co lepsze - plastry czy tabletki antykoncepcyjne?
Obie metody mają podobny skład i skuteczność. Plaster zmienia się raz w tygodniu i nie zależy od wymiotów czy biegunki, tabletkę przyjmuje się codziennie. Wybór zależy od Twoich preferencji i oceny lekarza.
Co zrobić, gdy plaster antykoncepcyjny odklei się na kilka godzin?
Jeśli od odklejenia minęło mniej niż 24 godziny, przyklej go ponownie albo naklej nowy - ochrona jest zachowana. Po 24 godzinach lub gdy nie wiesz, kiedy się odkleił, zacznij nowy cykl i przez 7 dni stosuj prezerwatywę.
Czy z plastrem antykoncepcyjnym można brać prysznic i chodzić do sauny?
Tak. Według ulotki kąpiel, prysznic, sauna i ćwiczenia nie powinny wpływać na działanie plastra. Po takich aktywnościach sprawdź, czy dobrze przylega.
Czy plastrami antykoncepcyjnymi można przesunąć miesiączkę?
Tak - zamiast tygodnia przerwy nakleja się nowy plaster w dniu 22. Według ChPL nie stosuje się więcej niż 6 plastrów z rzędu; mogą pojawić się plamienia. Decyzję skonsultuj z lekarzem.
Czy plaster antykoncepcyjny można stosować przy karmieniu piersią?
ChPL nie zaleca plastra do czasu całkowitego zakończenia karmienia, bo estrogen może zmniejszać ilość mleka. W tym okresie lekarz zwykle proponuje metodę bez estrogenów.