Badania hormonalne dla kobiet - przed HTZ i w menopauzie

Nie zawsze. Według wytycznych NICE u zdrowych kobiet po 45. roku życia okres okołomenopauzalny rozpoznaje się na podstawie objawów (np. uderzeń gorąca) i zmian cyklu, a menopauzę - po 12 miesiącach bez miesiączki u kobiet, które nie stosują antykoncepcji hormonalnej.

NICE zaleca, by w tej grupie wieku nie rozpoznawać menopauzy na podstawie badań takich jak estradiol, AMH, inhibiny czy USG jajników.

• 40–45 lat - lekarz może rozważyć FSH, jeśli są objawy menopauzy i zmiana cyklu.
• Poniżej 40. roku życia - przy podejrzeniu przedwczesnego wygasania czynności jajników. Rozpoznanie wymaga podwyższonego FSH w dwóch badaniach wykonanych w odstępie 4–6 tygodni.
• Antykoncepcja dwuskładnikowa lub duże dawki progestagenu - FSH nie służy wtedy do rozpoznania menopauzy, bo hormony z leków zaburzają wynik.

Według NICE estradiol nie służy do rozpoznawania menopauzy u kobiet po 45. roku życia. Lekarz może go zlecić w szczególnych sytuacjach, np. przy diagnostyce wcześniejszej menopauzy.

Część objawów - zmęczenie, zmiany nastroju, kołatanie serca, nieregularne miesiączki - może mieć inne przyczyny, np. choroby tarczycy. Dlatego lekarz może zlecić TSH lub inne badania. Zakres zależy od wywiadu i nie ma jednego „pakietu przed HTZ” dla każdej kobiety.

Poziom hormonów płciowych zmienia się w trakcie cyklu, dlatego jeśli jeszcze miesiączkujesz, zapytaj lekarza, w którym dniu cyklu oddać krew - termin zależy od tego, czego szuka. Przy rzadkich lub nieregularnych miesiączkach termin również ustala lekarz.

Do wyniku dołącz informację o przyjmowanych lekach, zwłaszcza hormonalnych, i dacie ostatniej miesiączki - bez tego wynik trudno ocenić.

Normy zależą od laboratorium, metody i fazy cyklu - dlatego zawsze porównuj wynik z zakresem podanym na wydruku i omawiaj go z lekarzem. Podwyższone FSH może świadczyć o wygasaniu czynności jajników, ale pojedynczy wynik w okresie okołomenopauzalnym często nie przesądza o rozpoznaniu.

Prawidłowy wynik nie wyklucza okresu okołomenopauzalnego, a nieprawidłowy nie oznacza automatycznie potrzeby leczenia. Decyzja o HTZ opiera się przede wszystkim na objawach, wywiadzie i ocenie ryzyka.

O wczesnej menopauzie mówi się, gdy regularne miesiączki ustają przed 45. rokiem życia, a o przedwczesnej - przed 40. rokiem życia. W tej grupie badania krwi mają znacznie większe znaczenie niż po 45. roku życia: pomagają lekarzowi ocenić, czy objawy wynikają z wygasania czynności jajników.

Według NHS przy menopauzie przed 45. rokiem życia ważne jest uzupełnianie brakujących hormonów - najczęściej tabletką antykoncepcyjną dwuskładnikową albo HTZ. Dlatego objawy menopauzy u młodszej kobiety warto omówić z lekarzem, a nie tylko przeczekać.

Nieregularne miesiączki lub długie przerwy między nimi, nadmierne owłosienie, trądzik, przybieranie na wadze i trudności z zajściem w ciążę mogą wskazywać na zespół policystycznych jajników (PCOS). W diagnostyce lekarz zleca badania krwi oceniające poziom hormonów i insulinooporność, a u osób dorosłych - także USG jajników.

Takich badań nie interpretuje się w oderwaniu od objawów i fazy cyklu. Więcej o tym, jak hormony zmieniają się w trakcie miesiąca: hormony cyklu.

Przed rozpoczęciem HTZ ważniejsze od poziomu hormonów bywa sprawdzenie ogólnego stanu zdrowia i badań profilaktycznych:

W ankiecie opisujesz objawy, miesiączki, choroby, leki i wywiad rodzinny; możesz dołączyć wyniki badań. Lekarz oceni, czy badania są potrzebne, omówi hormonalną terapię zastępczą i - jeśli uzna ją za bezpieczną - może wystawić e-receptę. O recepcie decyduje lekarz.

Badania krwi wykonasz w laboratorium - prywatnie cena zależy od laboratorium i zakresu badań, a programy profilaktyczne NFZ są bezpłatne. Badania ginekologicznego i USG nie da się zrobić zdalnie. Więcej o objawach: objawy menopauzy. Teleporady codziennie od 7:00 do 23:00; zgłoszenie złożysz o każdej porze - zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00. Opcja „Express” w koszyku (+20 zł) daje pierwszeństwo w kolejce.