Poradnik
Cytologia i test HPV - co to za badanie i jak często je robić
Cytologia to badanie komórek pobranych z szyjki macicy, które pomaga wykryć zmiany, zanim rozwinie się rak szyjki macicy. W bezpłatnym programie NFZ podstawowym badaniem jest dziś test HPV HR: kobiety w wieku 25–64 lata mogą go wykonać raz na 5 lat, a gdy wykryje wirusa, laboratorium robi cytologię z tej samej próbki.
- Lekarze codziennie 7–23
- Kod e-recepty SMS-em
- Cena znana przed płatnością
Najważniejsze
- 1Badania przesiewowe szyjki macicy pomagają zapobiegać rakowi szyjki macicy.
- 2Program NFZ: kobiety 25–64 lata, test HPV HR raz na 5 lat, bezpłatnie.
- 3Gdy test wykryje wirusa HPV, laboratorium wykonuje cytologię na podłożu płynnym (LBC) z tej samej próbki.
- 4Materiał pobiera ginekolog lub uprawniona położna - tego nie da się zrobić online.
- 5Niepokojące objawy, np. krwawienia między miesiączkami, zgłoś lekarzowi bez czekania na termin badania.
Cytologia - co to za badanie
Cytologia polega na pobraniu komórek z szyjki macicy i ocenie ich pod mikroskopem. Jej celem nie jest wykrycie już rozwiniętego raka, lecz wcześniejszych zmian, które można leczyć, zanim przekształcą się w nowotwór.
Test HPV HR sprawdza w tej samej próbce obecność wirusów brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka, które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy. Dlatego w programie profilaktyki NFZ test HPV zastąpił klasyczną cytologię jako pierwsze badanie.
Jak często robić cytologię i test HPV w programie NFZ
- Kto
- kobiety w wieku 25–64 lata
- Badanie
- test HPV HR; przy wyniku dodatnim - cytologia LBC z tej samej próbki
- Jak często
- raz na 5 lat (lekarz może zalecić częściej)
- Koszt
- bezpłatnie w placówce z umową z NFZ
- Zapisy
- centralna e-rejestracja w IKP lub aplikacji mojeIKP, albo bezpośrednio w placówce
Lekarz może zalecić badanie częściej niż raz na 5 lat - np. gdy poprzedni wynik był nieprawidłowy. Poza programem cytologię lub test HPV można wykonać także prywatnie; cena zależy od placówki.
Jak wygląda pobranie materiału
Samo pobranie wymazu trwa kilka minut.
- 1
Zapis
Termin zarezerwujesz przez e-rejestrację w IKP lub mojeIKP albo w poradni ginekologicznej lub u położnej.
- 2
Pobranie wymazu
Ginekolog lub uprawniona położna pobiera jednorazową szczoteczką wymaz z szyjki macicy. Trwa to krótko.
- 3
Badanie w laboratorium
Próbka trafia do testu HPV HR; jeśli wykryje on wirusa, laboratorium wykonuje cytologię na podłożu płynnym (LBC).
- 4
Wynik
Wynik omawia lekarz. Przy wyniku nieprawidłowym zaplanuje dalszą diagnostykę u ginekologa.
Jak przygotować się do cytologii i testu HPV
Według pacjent.gov.pl:
- najlepiej zgłoś się zaraz po miesiączce, najpóźniej 4 dni po jej zakończeniu - nie zaleca się badania w trakcie krwawienia,
- przez kilka dni przed badaniem nie współżyj,
- nie stosuj leków dopochwowych (globulek) przed badaniem,
- jeśli miałaś inne badanie ginekologiczne, odczekaj co najmniej 1 dzień.
Szczegóły przygotowania potwierdź w placówce, w której się zapisujesz. Po badaniu możesz od razu wrócić do zwykłych zajęć.
Czy cytologia boli?
Zwykle nie boli, choć część kobiet odczuwa dyskomfort. Lekarz lub położna wprowadza do pochwy wziernik, aby zobaczyć szyjkę macicy, i miękką szczoteczką pobiera komórki. Samo pobranie trwa krócej niż 5 minut, a cała wizyta około 10 minut. W każdej chwili możesz poprosić o przerwanie badania.
Co może pomóc: poproś o mniejszy wziernik, zapytaj o inną pozycję (np. na boku z kolanami przy klatce piersiowej), ubierz się w spódnicę lub długi sweter, który możesz zostawić na sobie, i spróbuj ćwiczeń oddechowych. Po badaniu możliwe jest lekkie plamienie, które ustępuje w ciągu kilku godzin. Obfite krwawienie, plamienie trwające dłużej albo silny, utrzymujący się ból wymagają kontaktu z ginekologiem.
Wynik cytologii lub testu HPV - co dalej
Dodatni wynik testu HPV nie oznacza raka - oznacza obecność wirusa, który u wielu osób nie powoduje zmian. Test w programie NFZ obejmuje genotypowanie HPV 16/18. Dalsze postępowanie zależy od wyniku cytologii z tej samej próbki i zaleceń ginekologa.
Wirus HPV może być obecny bez nowego partnera i bez niedawnych kontaktów seksualnych - dodatni wynik nie świadczy o niewierności.
Na konsultacji online (79 zł) lekarz omówi Twoje objawy lub wynik badania, podpowie, jakie badania i u kogo wykonać, i - jeśli uzna to za potrzebne - wystawi skierowanie. Nie zastąpi to badania ginekologicznego ani USG w gabinecie.
Teleporady codziennie od 7:00 do 23:00; zgłoszenie złożysz o każdej porze - zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00. Opcja „Express” w koszyku (+20 zł) daje pierwszeństwo w kolejce.
| Wynik | Co oznacza | Co zwykle dalej |
|---|---|---|
| HPV HR niewykryty | bardzo małe ryzyko raka szyjki macicy | kolejne badanie przesiewowe za 5 lat |
| HPV HR wykryty, cytologia prawidłowa | wirus jest obecny, ale bez zmian w komórkach | badanie kontrolne wcześniej - termin wskaże lekarz |
| HPV HR wykryty, nieprawidłowe komórki | zmiany wymagające oceny | kolposkopia, czyli oglądanie szyjki macicy w powiększeniu |
| Wynik niediagnostyczny | próbka nie nadawała się do oceny | powtórzenie badania; nie oznacza, że coś jest nie tak |
Konsultacja z lekarzem online - omówienie wyników, skierowanie - 79 zł
Kiedy nie czekać na termin badania przesiewowego
Badanie przesiewowe jest dla kobiet bez objawów. Jeśli masz krwawienia między miesiączkami, krwawienie po menopauzie, wyraźną zmianę wydzieliny lub ból podczas stosunku, umów wizytę u ginekologa niezależnie od tego, kiedy robiłaś ostatni test.
Test HPV i cytologia dotyczą szyjki macicy - nie służą do wykrywania zmian w jajnikach. Zobacz też: objawy raka jajnika.
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciw tym lekarz ginekolog; każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczyRPWDL 000000297348 · Dobrylekarz24 Sp. z o.o.
- Codziennie 7:00–23:00formularz wyślesz o każdej porze; po 23:00 lekarz przyjmie zgłoszenie od 7:00
Może Cię też zainteresować
Najczęściej zadawane pytania
Co to za badanie cytologia?
To pobranie komórek z szyjki macicy i ocena ich pod mikroskopem. Badanie pomaga wykryć zmiany, zanim rozwinie się rak szyjki macicy.
Jak często można zrobić bezpłatną cytologię lub test HPV w NFZ?
W programie profilaktyki kobiety w wieku 25–64 lata mogą wykonać test HPV HR raz na 5 lat. Gdy wykryje on wirusa, laboratorium wykonuje cytologię z tej samej próbki.
Czym test HPV różni się od cytologii?
Test HPV wykrywa wirusy brodawczaka wysokiego ryzyka, a cytologia ocenia wygląd komórek szyjki macicy. W programie NFZ najpierw wykonuje się test HPV, a cytologię - gdy wynik jest dodatni.
Czy cytologię można zrobić podczas wizyty online?
Nie. Wymaz z szyjki macicy pobiera ginekolog lub uprawniona położna w gabinecie. Online można omówić wynik i zaplanować dalsze kroki.
Czy dodatni wynik testu HPV oznacza raka szyjki macicy?
Nie. Oznacza obecność wirusa wysokiego ryzyka. Dalsze postępowanie zależy od wyniku cytologii i zaleceń ginekologa.
W którym dniu cyklu najlepiej zrobić cytologię?
Najlepiej zaraz po miesiączce, najpóźniej 4 dni po jej zakończeniu. Badania nie zaleca się w trakcie krwawienia, a przez kilka dni wcześniej nie należy współżyć ani stosować globulek.
Czy pobranie cytologii jest bolesne?
Zwykle nie, choć bywa nieprzyjemne. Możesz poprosić o mniejszy wziernik, inną pozycję albo przerwanie badania w dowolnym momencie. Lekkie plamienie po badaniu zwykle mija w ciągu kilku godzin.
Co to jest kolposkopia po nieprawidłowym wyniku cytologii?
To badanie szyjki macicy w powiększeniu, przypominające pobranie cytologii, wykonywane przez ginekologa. Zleca się je, gdy w próbce z wykrytym HPV znaleziono nieprawidłowe komórki.
Czy dodatni test HPV oznacza, że partner był niewierny?
Nie. Wirus HPV może być obecny w organizmie bez nowego partnera i bez niedawnych kontaktów seksualnych, dlatego wynik nie mówi nic o wierności.