Poradnik
Torbiel na jajniku - objawy, rodzaje i leczenie
Torbiel na jajniku to wypełniony płynem pęcherzyk. Najczęstsze są torbiele czynnościowe, które powstają w trakcie cyklu i zwykle znikają same po kilku miesiącach. Zdecydowana większość torbieli jest łagodna, ale o postępowaniu decyduje ginekolog na podstawie USG.
- Lekarze codziennie 7–23
- Kod e-recepty SMS-em
- Cena znana przed płatnością
Najważniejsze
- 1Torbiele czynnościowe powstają w trakcie cyklu miesiączkowego i zwykle są niegroźne.
- 2Torbiel daje objawy najczęściej wtedy, gdy jest duża, pęknie lub skręci się.
- 3Nagły, silny ból miednicy albo ból brzucha z nudnościami lub wymiotami - pilnie do lekarza lub na SOR.
- 4Po menopauzie ryzyko, że torbiel jest nowotworem, jest nieco wyższe - zwykle zaleca się regularne kontrole.
- 5Torbiel ocenia się w USG; zdalnie można omówić opis badania.
Rodzaje torbieli jajnika
Torbiele mogą też towarzyszyć innym chorobom, np. endometriozie. Szczególnym rodzajem torbieli jest potworniak (torbiel dermoidalna).
| Torbiele czynnościowe | Torbiele patologiczne | |
|---|---|---|
| Skąd się biorą | powstają w trakcie cyklu miesiączkowego | wynikają z nieprawidłowego wzrostu komórek |
| Jak często | najczęstszy rodzaj | znacznie rzadsze |
| Przebieg | zwykle znikają same po kilku miesiącach | postępowanie ustala ginekolog - obserwacja lub zabieg |
Objawy torbieli na jajniku
Wiele torbieli nie daje żadnych objawów i wykrywa się je przypadkiem w USG. Objawy pojawiają się zwykle, gdy torbiel jest duża, pęknie albo skręci się. Mogą to być:
- ból w miednicy, ból podczas stosunku,
- trudności z wypróżnieniem, częste oddawanie moczu,
- zmiany w miesiączkach,
- wzdęcie brzucha, uczucie szybkiej sytości.
Torbiele zwykle nie wpływają na płodność.
Kiedy pilnie szukać pomocy
Nagły, silny ból w miednicy albo ból brzucha z nudnościami lub wymiotami może oznaczać pęknięcie lub skręt torbieli. Nie czekaj na planową wizytę - jedź na SOR albo wezwij pomoc (112).
Jak wykrywa się torbiel - USG i badania krwi
Podstawą jest USG, najczęściej przezpochwowe, czasem również przez powłoki brzuszne. Badanie pokazuje wielkość i wygląd torbieli oraz stan drugiego jajnika. Często lekarz zaleca kontrolne USG po kilku tygodniach.
Gdy obraz budzi wątpliwości, ginekolog może zlecić badania krwi (tzw. markery). Podwyższony wynik nie musi oznaczać nowotworu - interpretuje go lekarz razem z USG.
Leczenie torbieli jajnika
Postępowanie zależy od wielkości i wyglądu torbieli, objawów oraz tego, czy jesteś przed menopauzą, czy po niej. W większości przypadków torbiel znika po kilku miesiącach, co potwierdza kontrolne USG.
Zabieg rozważa się, gdy torbiel jest duża, powoduje dolegliwości, rośnie lub ma złożoną budowę. Najczęściej wykonuje się go laparoskopowo, usuwając samą torbiel; jajnik zwykle udaje się zachować.
Po menopauzie lekarz zwykle zaleca regularne USG i badania krwi przez około rok.
Wielkość torbieli na jajniku a postępowanie
Dla porównania: prawidłowy pęcherzyk jajnikowy ma zwykle 2–3 cm średnicy, a o torbieli mówi się, gdy pęcherz z płynem przekracza 3 cm. Tabela dotyczy wyłącznie torbieli prostych przed menopauzą - torbiele złożone, endometrialne lub wykryte po menopauzie ocenia się inaczej.
Według RCOG nawet 1 na 10 kobiet może w ciągu życia wymagać operacji z powodu torbieli jajnika. Zabieg wykonuje się zwykle laparoskopowo: jest mniej bolesny niż operacja przez otwarcie brzucha, pozwala wcześniej wrócić do domu i szybciej dojść do siebie. Laparotomię rozważa się przy bardzo dużych torbielach lub, rzadko, przy podejrzeniu nowotworu. Nakłucie i opróżnienie torbieli prostej niewiele daje, bo zwykle wypełnia się ona ponownie.
| Wielkość torbieli prostej | Co zwykle się dzieje | Typowe postępowanie |
|---|---|---|
| poniżej 5 cm | zwykle znika sama w ciągu kilku miesięcy | najczęściej bez leczenia i bez kontroli |
| 5–7 cm | może utrzymywać się dłużej | kontrolne USG po około roku |
| powyżej 7 cm | wymaga dokładniejszej oceny | dalsze badania, np. rezonans magnetyczny, albo zabieg |
Torbiel na jajniku w ciąży i przy antykoncepcji hormonalnej
Torbiele proste często wykrywa się w ciąży podczas USG; większość z nich znika w miarę jej trwania. Duże lub złożone torbiele mogą wymagać dodatkowych badań USG w ciąży i po porodzie, a operację w ciąży zaleca się tylko przy bólu wywołanym przez torbiel albo - bardzo rzadko - przy podejrzeniu nowotworu.
Tabletka antykoncepcyjna dwuskładnikowa nie sprawi, że istniejąca torbiel prosta zniknie, ale może zapobiegać powstawaniu kolejnych. Jeśli rozważasz antykoncepcję hormonalną, zobacz dobór antykoncepcji. Pamiętaj też, że podwyższony wynik markerów we krwi może wynikać z endometriozy, zapalenia narządów miednicy, mięśniaków czy nawet miesiączki - nie oznacza automatycznie nowotworu.
Torbiel w opisie USG - o co zapytać ginekologa
- jakiego rodzaju jest torbiel i czy wygląda na czynnościową,
- jaka jest jej wielkość i czy wymaga kontrolnego USG - a jeśli tak, w jakiej fazie cyklu,
- czy potrzebne są badania krwi,
- jakie objawy powinny skłonić Cię do wcześniejszej wizyty lub pilnego zgłoszenia się na SOR,
- czy torbiel może mieć związek z endometriozą lub innymi dolegliwościami, np. bolesnymi miesiączkami.
Zapisz datę ostatniej miesiączki i zabierz poprzednie opisy USG - porównanie wyników pomaga ocenić, czy torbiel się zmienia.
Omówienie wyniku USG z lekarzem
Na konsultacji online (79 zł) lekarz omówi Twoje objawy lub wynik badania, podpowie, jakie badania i u kogo wykonać, i - jeśli uzna to za potrzebne - wystawi skierowanie. Nie zastąpi to badania ginekologicznego ani USG w gabinecie.
Teleporady codziennie od 7:00 do 23:00; zgłoszenie złożysz o każdej porze - zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00. Opcja „Express” w koszyku (+20 zł) daje pierwszeństwo w kolejce.
Konsultacja z lekarzem online - omówienie wyników, skierowanie - 79 zł
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciw tym lekarz ginekolog; każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu
- Podmiot leczniczyRPWDL 000000297348 · Dobrylekarz24 Sp. z o.o.
- Codziennie 7:00–23:00formularz wyślesz o każdej porze; po 23:00 lekarz przyjmie zgłoszenie od 7:00
Najczęściej zadawane pytania
Czy torbiel na jajniku może zniknąć sama?
Tak - torbiele czynnościowe zwykle znikają same po kilku miesiącach. Potwierdza to kontrolne USG zlecone przez ginekologa.
Czy torbiel na jajniku jest groźna?
Zdecydowana większość torbieli jest łagodna. Pilnej pomocy wymagają nagły, silny ból miednicy lub ból brzucha z wymiotami, które mogą oznaczać pęknięcie lub skręt torbieli.
Kiedy torbiel na jajniku trzeba operować?
Gdy jest duża, daje objawy, rośnie, ma złożoną budowę lub budzi podejrzenie nowotworu. Decyzję podejmuje ginekolog; zabieg wykonuje się najczęściej laparoskopowo.
Czy torbiel na jajniku utrudnia zajście w ciążę?
Zwykle nie wpływa na płodność. Wyjątkiem mogą być torbiele związane z innymi chorobami, np. endometriozą - omów to z ginekologiem.
Czy torbiel po menopauzie wymaga kontroli?
Tak. Po menopauzie ryzyko nowotworu jest nieco wyższe, dlatego lekarz zwykle zaleca regularne USG i badania krwi przez około rok.
Czy tabletki antykoncepcyjne leczą torbiel na jajniku?
Nie usuwają istniejącej torbieli prostej. Według RCOG tabletka dwuskładnikowa może natomiast zapobiegać powstawaniu kolejnych torbieli - o jej zastosowaniu decyduje lekarz po wywiadzie.
Co oznacza torbiel jajnika większa niż 5 cm?
Przy torbieli prostej 5–7 cm przed menopauzą zwykle zaleca się kontrolne USG po około roku, a powyżej 7 cm - dalsze badania, np. rezonans, lub zabieg. Torbiele złożone ocenia się indywidualnie.
Czy torbiel na jajniku w ciąży jest groźna?
Najczęściej nie - proste torbiele wykryte w ciąży zwykle znikają w miarę jej trwania. Duże lub złożone torbiele wymagają dodatkowych USG, a operację rozważa się tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Czy torbiel jajnika można po prostu nakłuć i opróżnić?
Zwykle nie ma to sensu, bo torbiel prosta najczęściej wypełnia się ponownie. Nakłucie bywa czasem pomocne tylko w ustaleniu rodzaju torbieli.